فرمول محاسبه حجم انواع مخزن ذخیره آب
انسانها برای زندگی روزمره در خانه، محل کار و در مکانهای مختلف به مقدار زیادی آب نیاز دارند. با توجه به بحران آب در سراسر جهان، نیاز به ذخیره آب توسط مخازن بیش از پیش احساس میشود. شاید هنگام خرید این سوال ذهنتان را مشغول کرده باشد که چطور بفهمم مخزنی که قصد خریدش را دارم به اندازه نیازم هست یا خیر؟ اصلا حجم مخزن آبتان برای مصرف روزانه کافی هست؟ فرمول محاسبه حجم مخزن آب چیست؟
در این مطلب با زبانی ساده و کاربردی، به شما یاد میدهیم که چطور حجم دقیق مخزن آب را محاسبه کنید؛ چه برای خانه، چه برای باغ، ویلا یا حتی مصارف صنعتی. با دانستن این فرمولها، انتخاب درستی خواهید داشت و خیالتان بابت تامین آب راحت میشود.
عوامل مؤثر در محاسبه حجم مخزن آب
قبل از آنکه سراغ فرمول محاسبه حجم مخزن ذخیره آب برویم، لازم است با عواملی آشنا شویم که بهصورت مستقیم در انتخاب و محاسبه حجم مخزن تأثیر دارند. در ادامه این عوامل را بهصورت خلاصه بررسی میکنیم:
- تعداد مصرفکنندگان: هرچه جمعیت یا تعداد واحدهای مصرفکننده بیشتر باشد، ظرفیت مخزن باید افزایش یابد تا بتواند پاسخگوی نیاز باشد.
- میزان مصرف روزانه آب: مقدار مصرف روزانه آب بر اساس نوع کاربری ساختمان متفاوت است. در ساختمانهای مسکونی، مصرف معمولاً بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ لیتر بهازای هر نفر است. در صنایع یا فضاهای کشاورزی، این عدد میتواند چند برابر شود.
- تعداد روزهای ذخیرهسازی: در بسیاری از مناطق، برای اطمینان از تامین پایدار آب، مخازن باید بتوانند بین ۱ تا ۳ روز ذخیره را پوشش دهند. تعداد روزهای در نظر گرفته شده، ضرب مستقیم در حجم نهایی مخزن دارد.
- نوع کاربری ساختمان: نوع استفاده از آب (مسکونی، تجاری، صنعتی، دامداری یا کشاورزی) تأثیر مستقیمی بر حجم مورد نیاز دارد. بهعنوان مثال، یک کارگاه صنعتی نسبت به یک واحد مسکونی به حجم ذخیره آب بیشتری نیاز خواهد داشت.
- فضای در دسترس برای نصب مخزن: در برخی پروژهها، فضای فیزیکی برای نصب مخزن محدود است. این مسئله بر انتخاب نوع، شکل و تعداد مخازن تأثیر میگذارد، حتی اگر حجم مورد نیاز مشخص باشد.
- وضعیت فشار و کیفیت آب شهری: اگر منطقهای با افت فشار یا قطعی مکرر آب مواجه باشد، باید مخازن با ظرفیت بالاتر در نظر گرفته شوند تا خللی در تامین آب ایجاد نشود.
- نیاز به ذخیره اضطراری یا آتشنشانی: در برخی ساختمانها مانند برجها، بیمارستانها یا مراکز عمومی، بخشی از ظرفیت مخزن باید به ذخیره اضطراری یا تأمین آب برای سیستم آتشنشانی اختصاص یابد.
محاسبه حجم مخزن آب
برای محاسبه حجم مخزن آب ابتدا باید تعریف درستی از انواع ظرفیتها داشته باشیم و تفاوت آنها را بدانیم. ظرفیت تانکر آب با سه اسم تعریف میشود:
۱. ظرفیت اسمی
حجم مخزن هنگام پر شدن تا لبه را ظرفیت اسمی میگویند. برای محاسبه حجم با ظرفیت اسمی فقط کافیست ابعاد مخزن را محاسبه و حجم کل مخزن را طبق شکل مخزن محاسبه کرد.
به عنوان مثال برای مخزن مربعی (مکعبی) به ابعاد ۲ متر در ۲ متر در ۳ متر، حاصل ضرب (طول x عرض x ارتفاع)، یعنی ۲x۲x۳ برابر با ۱۲ مترمربع یا ۱۲۰۰۰ لیتر میشود. که این ۱۲۰۰۰ لیتر همان ظرفیت اسمی مخزن است.
۲. ظرفیت واقعی
حجم موجود در مخزن تا حداکثر سطحی که قابل پر شدن است را ظرفیت واقعی مخزن میگویند. ظرفیت واقعی مخزن همان حجم آب پر شده تا جایی که شیر توپی نصب شده باشد است. به طور کلی، سوپاپ توپی اندکی زیر سرریز یا لوله هشداردهنده تنظیم میشود.
به عنوان مثال برای مخزن قبلی اگر حداکثر ارتفاع آب داخل مخزن ۱.۸ متر باشد. حجم مخزن بر اساس ظرفیت واقعی آن برابر است با: ۱.۸ x ۲ x ۳ که برابر با ۱۰،۸۰۰ لیتر ظرفیت واقعی خواهد بود.
۳. ظرفیت قابل استفاده واقعی
ظرفیت قابل استفاده واقعی یعنی حجم آب موجود در مخرن که قابل استفاده است. ظرفیت قابل استفاده، بین دو نقطه محاسبه میشود: بین بالاترین سطح آب (در ظرفیت واقعی) و یک بعد در پایین مخزن. (که اغلب به عنوان آب مرده شناخته میشود زیرا شما از نظر فنی نمیتوانید از آن استفاده کنید)
بنابراین اگر مقدار آب مرده در ته مخزن که نمیتوان از آن استفاده کرد ۳۰ سانتیمتر (یا ۳۰۰ میلیلیتر) و مقدار فضای خالی بالای مخزن (در ظرفیت واقعی) ۲۰ سانتیمتر (یا ۲۰۰ میلیلیتر) باشد. این دو مقدار را باهم جمع کرده و سپس آن را از ارتفاع کلی کم میکنیم. سپس حجم مخزن را با اعداد جدید به دست میآوریم:
۳۰+۲۰ = ۵۰ cm یا ۰.۵ m
ارتفاع جدید: ۲ – ۰.۵ = ۱.۵ m
۱.۵ x ۲ x ۳ = ۹
در این حالت ظرفیت مخزن قابل استفاده واقعی ۹ متر مکعب یا همان ۹۰۰۰ لیتر میباشد. هر اندازه ارتفاع مخزن بیشتر باشد، نسبت ظرفیت واقعی قابل استفاده موجود بیشتر است. مخازن با ارتفاع ۳ تا ۴ متر، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از ظرفیت اسمی آنها را کم میکنند.
محاسبه حجم تانکر آب به لیتر
لیتر یک واحد متریک است که برای اندازهگیری حجم یا ظرفیت استفاده میشود. محاسبه حجم تانکر آب به لیتر را میتوان با توجه به ابعاد تانکر انجام داد و سپس از طریق ضرب یا تقسیم ساده، میتوانید به راحتی محاسبه حجم یک بشکه یا منبع آب را انجام دهید.
مرحله اول: اندازهگیری ابعاد تانکر
بسته به مخزنی که دارید مخزن مستطیلی یا مخزن استوانهای، باید طول، عرض (شعاع در مخازن استوانهای) و عمق فضای داخلی مخزن را اندازه بگیرید. ابعاد را به سانتیمتر تبدیل کنید. با این کار تبدیل به لیتر راحتتر میشود.
روش تبدیل متر به سانتیمتر: ۱ متر = ۱۰۰ سانتیمتر. فراموش نکنید که در اندازهگیری ابعاد مخزن از اندازههای داخلی مخزن استفاده کنید و نه از قسمت بیرونی مخزن.
مرحله دوم: محاسبه حجم تانکر به سانتیمتر
محاسبه حجم اجسام سه بعدی به شکل آن جسم بستگی دارد، زیرا حجم هر نوع شکل به طور متفاوتی محاسبه میشود. حاصل ضرب طول در عرض در عمق برابر با حجم منبع مکعبی است.
محاسبه حجم مخزن آب براساس شکل مخزن
مخازن آب به اشکال مختلف وجود دارد. در بین این اشکال، مخازن مکعب و مخازن استوانهای (عمودی و افقی) متداولترین نوع مخازن برای مصارف خانگی هستند. برای مخازن گرد، قطر و طول یا ارتفاع را پیدا کنید. برای مستطیل یا مکعب، طول، عرض و ارتفاع را پیدا کنید.
محاسبه حجم آب مخزن استوانه ای
برای محاسبه حجم مخزن آب عمودی (به لیتر) میتوانید از فرمول V(fill) = πr2f استفاده کنید. این فرمول برای محاسبه حجم مخازن افقی استوانه ای تا جایی که امکان پر شدن دارد، استفاده میشود. چیزی که در محاسبه مهم است این است که شما از “f” به عنوان حداکثر مقدار پر مخزن استفاده خواهید کرد.
محاسبه حجم تانکر مکعبی
برای محاسبه حجم مخزن مکعبی محاسبه سادهای در پیش دارید. فرمول محاسبه حجم مخزن برابر است با: ارتفاع(حداکثر ارتفاع آب) x طول x عرض. این فرمول علاوه بر مخزن خوابیده مکعبی، برای مخازن مستطیلی نیز قابل استفاده است.
محاسبه حجم مخزن بیضی
برای محاسبه حجم واقعی مخزن بیضی ابتدا آن را به صورت کره و استوانه در نظر میگیریم. فرمول محاسبه حجم منبع آب بیضی شکل به این صورت خواهد بود: πr2((4/3)r + a).
حجم آب مصرفی در منازل و مخزن آب مصرفی ساختمان
حجم آب مصرفی را با عوامل زیر میتوان تعیین کرد:
- تعداد افراد در خانه: هرچه تعداد افراد بیشتر باشد، حجم منبع ساختمان به مراتب باید بیشتر باشد.
- سرانه آب مورد نیاز: سرانه آب از خانهای به خانه دیگر بر اساس عادتها متفاوت است.
برای محاسبه منبع آب شرب بر اساس زیر بنای ساختمان، به طور متوسط ۱۲ لیتر برای هر مترمربع در نظر گرفته می شود. به صورت کلی کمترین میزان آب برای تضمین سلامتی هر فرد، حداقل ۵۰ تا ۱۰۰ لیتر آب برای هر نفر در روز است و مخزن با ظرفیت ۲۵۰ لیتر برای یک ساختمان تک واحده با مصرف کم مناسب است.
مخزن مناسب برای مصارف خانگی (آپارتمان ها)
بعد از محاسبه حجم، نوبت به انتخاب بهترین مخزن خانگی است. مخزن مناسب آپارتمان باید شرایط زیر را داشته باشند:
- حجم مخزن ساختمان را خیلی بزرگ انتخاب نکنید تا مخزن مرتباً با آب تازه پر شود.
- از تایید بودن مخزن مطمئن شوید. اطمینان حاصل کنید که منبع خریداری شده مناسب برای آب آشامیدنی باشد.
- بهترین مخزن مناسب آپارتمان، مخازن پلی اتیلن سه لایه آنتی باکتریال هستند که از جلبک زدن جلوگیری میکنند.
🏆 پیشنهاد ویژه البرز مخزن برای آپارتمانها (پرفروشترینها)
بر اساس تجربه هزاران نصب موفق، این ۳ مدل بیشترین تقاضا را برای ساختمانهای مسکونی دارند:
- ۱. مخزن ۵۰۰ لیتری عمودی بلند
(شاهکلید خانههای تکواحدی و ویلایی – اشغال فضای بسیار کم روی سطح زمین) - ۲. مخازن پلی اتیلن زیر پله ای و کتابی (آسانرو)
(محبوبترین مدلهای آپارتمانی برای استفاده از فضاهای پِرت، راهروهای باریک و زیر پله) - ۳. مخزن ۱۰۰۰ لیتری و ۲۰۰۰ لیتری افقی (خوابیده)
(بهترین گزینه برای مجتمعهای چند واحدی جهت نصب روی پشتبام با قابلیت تقسیم بار عالی)
سخن آخر
تانکر پلی اتیلنی یکی از ملزومات اصلی ذخیرهسازی و تامین آب برای ساختمانهای مسکونی، ادارات، باغات کشاورزی و … است. آگاهی از نحوه محاسبه حجم مخزن ذخیره آب و تامین مخزن با حجم مناسب، یک امر ضروری است. زمان خرید منبع یا تانکر آب حتما در مورد حداکثر ظرفیت مخزن خود از مشاور فروش سوال کنید و اطمینان حاصل کنید که قبل از خرید یا استفاده، حجم آن دقیق محاسبه شده باشد.
