آموزشی

فشار آب چیست؟

فشار آب چیست؟

فشار آب یکی از مفاهیم علوم مهندسی، فیزیک، هیدرولوژی و زیست‌شناسی محسوب می‌شود که در سیستم‌های آبرسانی ساختمان‌ها، بازیگر اصلی است و تاثیر مستقیمی بر راحتی و بهره‌وری کاربران دارد. سازمان‌های مختلف امور آب معمولاً مقرراتی برای حداقل و حداکثر فشار آب در ساختمان‌ها تدوین می‌کنند. در این مقاله، به بررسی میزان معمول فشار آب در ساختمان‌ها و نکات مرتبط به آن می‌پردازیم.

مفهوم فشار آب

فشارآب نیرویی که آب درون سیستم آبرسانی و لوله‌کشی به خود می‌گیرد را می‌سنجد. این فشار به واحد بار (Bar) اندازه‌گیری می‌شود، که هر بار معادل نیروی لازم برای افزایش ارتفاع آب به‌ اندازه 10 متر است. واحد دیگری که برای سنجش فشار آب مورد استفاده قرار می‌گیرد، پی اس ای (PSI) است. یک بار (Bar) معادل حدود 14 (PSI) می‌شود.

1Bar=14PSI

مفهوم فشار آب ساختمان

فشاراب در ساختمان‌ها یکی از عوامل کلیدی در تأمین نیازهای آبی ساکنان است و تأثیر مستقیمی بر عملکرد سیستم‌های آب و فاضلاب دارد. از آنجایی‌ که فشار آب نقش مهمی در کیفیت و کارایی سیستم‌های آبیاری، بهداشتی و تاسیسات ساختمان دارد، لازم است مقدار مناسبی برای آن در نظر گرفته شود.

اهمیت فشار آب در ساختمان

فشار آب در ساختمان به‌عنوان یکی از عوامل اساسی در عملکرد سیستم‌های آبیاری، بهداشتی، گرمایش و سرمایش نقش مهمی دارد. فشار آب باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که:

  • تأمین نیازهای آبی: فشار آب باید به‌اندازه‌ای باشد که بتواند به طور مطلوبی از آب بهداشتی، گرم و سرد و آب برای کاربردهای مختلف مانند آبیاری و شستشو تأمین شود.
  • کارایی سیستم‌ها: فشار مناسب در سیستم‌های آبیاری، گرمایش و سرمایش به عملکرد بهتر و کارایی بالاتر آنها کمک می‌کند. درصورتی‌که فشار آب کافی نباشد، ممکن است راندمان سیستم‌ها کاهش یابد و مشکلات فنی پیش آید.
  • جلوگیری از مشکلات: فشار نامناسب آب می‌تواند منجر به مشکلاتی نظیر نشتی‌ها و خرابی‌ها در شیرآلات و تجهیزات آبیاری، کاهش عمر مفید تاسیسات و حتی تاثیر منفی بر کیفیت زندگی ساکنان شود.

ویژگی‌های فشار آب در مناطق شهری پرتراکم

در مناطق شهری با چگالی جمعیت بالا، مسئله فشار آب در ساختمان‌ها به یکی از مسائل حیاتی تبدیل شده است. فشار آب، به‌عنوان یک عامل اساسی در تأمین نیازهای آبی ساکنان و بهینه کردن عملکرد سیستم‌های آبیاری، بهداشتی و گرمایشی-سرمایشی، تاثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی ساکنان دارد. در اینجا، به تحلیل وضعیت فشار آب در ساختمان‌های مناطق شهری پرتراکم و ارائه راهکارهایی جهت مقابله با چالش‌های افت فشار آب می‌پردازیم.

متوسط فشار آب در ورودی ساختمان‌های مناطق شهری پرتراکم، حدود 2 بار یا 28 psi است. این میزان فشار معادل صعود آب تا ارتفاع حداکثر 20 متر می‌شود، به این معنا که در ارتفاع بیست‌متری، فشار آب به صفر می‌رسد. این مقدار فشار آب برای ساختمان‌های دو طبقه معمولاً مناسب است، اما در طبقات سوم و چهارم ممکن است در ساعات اوج مصرف با مشکل افت فشار آب مواجه شوند که برای آن راهکارهای جدیدی مثل استفاده از مخزن آب و پمپ آب در نظر گرفته می‌شود.

چالش‌های افت فشار آب

  • کاهش عملکرد سیستم‌ها: در طبقات بالایی ساختمان‌ها، به‌ویژه در ساعات پرمصرف، کاهش فشار آب می‌تواند منجر به کاهش عملکرد سیستم‌های بهداشتی، گرمایش و سرمایش گردد.
  • کمبود آب در ساعات اوج: افت فشار آب می‌تواند به کمبود آب در برخی ساعت‌ها منجر شود که این امر می‌تواند به تشدید مشکلات استفاده از آب در ساختمان‌ها منجر شود.
  • خرابی تجهیزات: فشار پایین می‌تواند به خرابی تجهیزات آبی مانند شیرآلات، پمپ‌ها و سیستم‌های آبیاری منجر شود و هزینه‌های اضافی را به دنبال داشته باشد.

راهکارهای افزایش فشار آب

  • زمان‌بندی مصرف: تنظیم زمان مصرف آب در ساعات کم‌فشاری می‌تواند باعث بهبود فشار آب در ساختمان‌ها و تعادل بیشتر در توزیع آب شود.
  • بررسی نشتی و گرفتگی: ابتدا باید مطمئن شوید که سیستم لوله‌کشی ساختمان دچار نشتی یا گرفتگی نیست. اگر شیرهای نزدیک به کنتور دارای فشار آب متفاوت از شیرهای دورتر هستند، ممکن است نشانه‌ای از نشتی یا وجود رسوب باشد.
  • خرید پمپ آب خانگی: یکی از راه‌های مؤثر برای افزایش فشار آب، خرید و نصب پمپ آب خانگی است. این پمپ‌ها قادر به افزایش فشار آب و تأمین آب با فشار مناسب در طبقات بالا هستند.

استفاده از پمپ آب خانگی برای افزایش فشار آب

  • استفاده از مخزن آب: نصب منبع آب تحت‌فشار می‌تواند به حفظ و تقویت فشار آب در ساختمان کمک کند. مخازن آب تحت‌فشار با جمع‌آوری آب و نگهداری آن تحت‌فشار، در ساعات اوج مصرف به تأمین فشار مناسب آب کمک می‌کنند.
  • استفاده از شیرهای افزایش فشار: شیرهای افزایش فشار معمولاً لوله‌های نازکی دارند که آب را مدتی محبوس می‌کنند. این باعث افزایش فشار آب در خروجی شیر می‌شود و در نتیجه فشار آب در طبقات بالا افزایش می‌یابد.
  • استفاده از مینی پمپ‌ها: مینی پمپ‌ها پمپ‌های کوچکی هستند که به طور مستقیم بر روی لوله‌های آب نصب می‌شوند و توسط برق تغذیه می‌شوند. این پمپ‌ها به تقویت فشار آب در مناطقی که نیاز به افزایش فشار دارند کمک می‌کنند.

در انتخاب روش مناسب برای حل مشکل فشار آب در طبقات بالا، باید به نیازها و شرایط خاص ساختمان خود توجه کنید.

برای اندازه‌گیری فشار آب در منزل به چه چیزهایی نیاز داریم؟

برای اندازه‌گیری فشار آب در منزل، شما به یک گیج فشار نیاز دارید که فشار آب را با واحد پوند بر اینچ مربع (PSI) نمایش می‌دهد. در زیر، مراحل اندازه‌گیری فشار آب در منزل به طور دقیق برای شما توضیح داده شده است:

وسایل مورد نیاز:

  • گیج فشار با واحد PSI
  • پیچ‌گوشتی
  • آچار قابل‌تنظیم (مثل آچار فرانسه)

فشار آب

دستورالعمل:

  • انتخاب مکان مناسب: مکان مناسبی را برای نصب گیج فشار انتخاب کنید. اگر از مخزن آب استفاده نمی‌کنید و آب مصرفی منزل از سیستم لوله‌کشی آب شهری تأمین می‌شود، نزدیک‌ترین شیر آب به لوله‌های انشعاب اصلی مناسب‌ترین مکان برای نصب گیج فشار است. اگر از مخزن آب استفاده می‌کنید، لوله‌های اطراف مخزن آب و یا نزدیک‌ترین شیر آب به مخزن نیز مناطق مناسبی برای نصب گیج فشار هستند.
  • بررسی بسته‌بودن شیرها: قبل از اندازه‌گیری، مطمئن شوید که تمامی شیرهای آب داخل منزل و ساختمان بسته شده باشند. همچنین دستگاه‌هایی مانند ماشین ظرف‌شویی، ماشین لباسشویی و لوازم آبیاری را خاموش کنید.
  • نصب گیج فشار: گیج فشار را بر روی شیر آب نصب کنید. در بعضی موارد، ممکن است نیاز به استفاده از آچار فرانسه برای محکم کردن گیج باشد. در این مرحله، اگر از شیرهایی که به تغذیه لوله‌های اصلی وصل شده‌اند استفاده کنید، پیشنهاد می‌شود شیرهای این مسیر را انتخاب کنید.
  • چک‌کردن فشار آب: شیر آب را به طور کامل باز کنید و مقدار فشار آب را از روی گیج فشار بخوانید. به طور معمول، فشار آب ‌خانه باید بین دو تا چهار بار (Bar) باشد و به‌هیچ‌وجه نباید بیشتر از پنج بار (Bar) باشد.
  • یادداشت مقادیر: در صورت تمایل، می‌توانید مقادیر فشار آب ثبت شده در دوره‌های مختلف را در دفترچه یادداشت کنید. این کمک می‌کند تا در صورت نیاز، تاریخچه‌ای از میزان فشار آب منزلتان داشته باشید.

با انجام این مراحل، می‌توانید میزان فشار آب در منزلتان را اندازه‌گیری کرده و در صورت وجود مشکل، به تصمیم‌گیری مناسب برای رفع آن بپردازید. فشار حداکثری (Maximum Pressure) که توسط شیرهای فشارشکن (Pressure Reducing Valve) تحمل می‌شود، به طور معمول بین 70 تا 75 پوند بر اینچ مربع (PSI) یا حدود 5 بار (Bar) قرار دارد. اگر مقدار فشار آب که توسط گیج فشار نشان داده می‌شود بیشتر از این مقدار باشد، ممکن است  نشانه‌ای از مشکل در شیر فشارشکن باشد.

شیر فشارشکن معمولاً برای کنترل و کاهش فشار آب ورودی به سیستم‌های داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد تا فشار آب را به حد مطلوب برای مناطق مختلف ساختمان کاهش دهد. اگر فشار آب ورودی از محدوده‌ی تحملی شیر فشارشکن بالاتر باشد، این می‌تواند منجر به خرابی یا کارکرد نادرست این شیر شود و در نتیجه، فشار آب خروجی از محدوده‌ی مطلوب خارج شود.

اگر شما مشاهده کردید که گیج فشار آب مقداری بیشتر از حد مجاز نشان می‌دهد، اقدام به بررسی و تعمیر یا تعویض شیر فشارشکن خود بکنید. این تعمیرات باید توسط تخصصی‌ترین فرد یا تکنسین صورت بگیرد. بهتر است از تاخیر در تعمیر اجتناب کرده و در اسرع‌ وقت اقدام به اصلاح مشکل نمایید تا فشار آب مناسب در ساختمانتان تامین شود و ضررهای احتمالی از خرابی‌های بیشتر جلوگیری شود.

چگونه بدون فشارسنج فشار آب را محاسبه کنیم؟

برای اندازه‌گیری فشار آب همیشه به فشارسنج نیاز نیست، شما می‌توانید با روش‌های تقریبی و غیرمستقیم هم فشار اب را بدون استفاده از فشارسنج محاسبه کنید. در زیر، سه روش تقریبی برای محاسبه فشار آب توضیح داده شده است:

  • روش ارتفاع آب

این روش بر اساس قانون جاذبه استوار است که به شما اجازه می‌دهد ارتباط بین ارتفاع آب و فشار اب را تخمین بزنید. مراحل این روش عبارت‌اند از:

با استفاده از یک شیلنگ آب، آب را به ارتفاعی بالا ببرید. ارتفاع آب را با استفاده از نوار اندازه‌گیری اندازه بگیرید. به‌ ازای هر 10 متر ارتفاع، تقریباً 1 بار (14.5 psi) فشار آب افزوده می‌شود؛ بنابراین با تقسیم ارتفاع آب به متر بر 10، می‌توانید تقریباً فشار آب را به بار یا psi محاسبه کنید.

  • روش استفاده از زمان‌سنج

این روش بر اساس اندازه‌گیری حجم آبی است که در یک‌زمان مشخص به یک ظرف می‌ریزد و با محاسبه فشار، می‌توانید به نتیجه برسید. مراحل این روش عبارت‌اند از:

یک ظرف با مقدار مشخصی آب پر کنید. زمانی که ظرف پر آب را باز می‌کنید، یک‌ زمان سنج را برای شمارش زمان تنظیم کنید (مثلاً 6 ثانیه). پس از گذشت زمان تنظیم شده، جریان آب را قطع کنید. حجم آب محاسبه شده را در 10 ضرب کنید تا به حجم آب در یک دقیقه برسید. با توجه‌ به اینکه به‌ ازای هر حجم آب در یک دقیقه، تقریباً 1 بار (14.5 psi) فشار افزوده می‌شود، می‌توانید فشار آب را محاسبه کنید.

  • روش تنش آب در مخزن

این روش بر اساس استفاده از مخزن با ضخامت و متریال مشخص است. با پر کردن مخزن آب و محاسبه تنش آب درون آن می‌توانید فشار آب را تخمین بزنید. این روش به محاسبات فیزیکی و دانش فنی نیاز دارد. لطفاً توجه داشته باشید که این روش‌ها تخمینی هستند و دقت کمتری نسبت به استفاده از فشارسنج دارند. بهترین روش برای محاسبه دقیق فشار آب، استفاده از فشارسنج است.

فشار اب لوله‌کشی شهری به چه عواملی وابسته است؟

فشار آب در سیستم لوله‌کشی شهری ممکن است در مناطق و شهرهای مختلف متفاوت باشد. این فشار معمولاً توسط سازمان‌های آب و فاضلاب محلی تنظیم می‌شود و به‌منظور تأمین نیازهای آبی شهرها و مناطق مختلف تعیین می‌گردد. فشار آب در لوله‌کشی شهری از متغیرهایی است که به عوامل زیر وابسته است:

۱. منطقه جغرافیایی: موقعیت جغرافیایی شهر و ارتفاع آن از سطح دریا می‌تواند تأثیر زیادی بر فشار آب داشته باشد.

۲. زمان: در ساعات پر فشار تر و پر مصرف تر (مانند ساعات اوج مصرف) ممکن است فشار آب کاهش یابد.

۳. میزان مصرف: در مناطقی که مصرف آب بالا است، فشار آب ممکن است در ساعات پرمصرف تر پایین‌تر باشد.

۴. قطر لوله‌ها: اندازه و قطر لوله‌های آب در سیستم لوله‌کشی نیز تاثیر زیادی بر فشار آب دارد.

۵. سیستم تامین آب: نوع منبع آب، پمپاژ آب، تانکرها، و دیگر عوامل سیستم تامین آب می‌تواند تاثیرگذار باشد.

۶. استانداردها و مقررات: در برخی کشورها و شهرها، استانداردها و مقرراتی برای حداقل فشار آب در لوله‌کشی شهری تعیین شده است.

به‌ طور کلی، فشار آب در لوله‌کشی شهری ممکن است در محدوده 2 تا 6 بار (29 تا 87 psi) و حتی بیشتر متغیر باشد. برای اطلاعات دقیق‌تر در مورد فشار آب در منطقه‌ خود، بهتر است با شرکت آب و فاضلاب محلی تماس بگیرید یا به منابع منطقه‌ای معتبر مراجعه کنید.

فشار آب خانگی چند بار است؟

فشار آب خانگی معمولاً در محدوده 2 تا 4 بار (حدود 29 تا 58 psi) قرار دارد. این مقدار فشار آب برای اکثر خانه‌ها مناسب است و برای کاربردهای روزمره مانند شستشوی دست و صورت، دستشویی، حمام، ظرف‌شویی و… کافی است.

در صورتی‌ که فشار آب خانگی شما از این محدوده کمتر باشد، ممکن است در برخی کاربردها به مشکل برخورده کنید، مانند کمبود آب در حمام یا مشکلات در عملکرد دستگاه‌هایی مثل ماشین لباسشویی یا ماشین ظرف‌شویی. در این صورت، می‌توانید از روش‌هایی مانند نصب پمپ آب خانگی یا استفاده از مخزن آب برای افزایش فشار آب استفاده کنید.

لطفاً توجه داشته باشید که این مقدار تخمینی است و در مناطق و شهرهای مختلف ممکن است مقادیر متفاوتی از فشار آب خانگی وجود داشته باشد. برای دقت بیشتر، می‌توانید با شرکت آب و فاضلاب محلی تماس بگیرید یا از فشارسنج‌های خانگی برای اندازه‌گیری فشار آب خود استفاده کنید.

سخن پایانی

در این مقاله با مفهوم و اهمیت فشار آب در ساختمان‌ها آشنا شدیم. فشار آب در ساختمان‌ها نقش حیاتی در تأمین آب برای مصارف روزمره دارد. همچنین اطلاعاتی راجع به میزان مناسب فشار آب در ساختمان‌ها، عوامل مؤثر بر فشار آب، روش‌های اندازه‌گیری فشار آب و همچنین راه‌های افزایش فشار آب در طبقات بالا و مشکلات مرتبط با فشار آب در ساختمان‌ها ارائه شد.

درصورتی‌که فشار آب در ساختمان شما مناسب نیست، ممکن است با مشکلاتی همچون کمبود آب در طبقات بالا یا عملکرد نامناسب دستگاه‌های آبیاری مواجه شوید. در این مواقع، استفاده از روش‌هایی مانند نصب پمپ آب، استفاده از مخزن آب یا شیرهای افزایش فشار می‌تواند به شما کمک کند.

همچنین، اگر بخواهید فشار آب را بدون فشارسنج اندازه‌گیری کنید، می‌توانید از روش‌هایی مانند استفاده از ارتفاع آب و زمان‌سنج یا تنش آب در مخزن استفاده کنید، اما توجه داشته باشید که این روش‌ها نتایج تقریبی دارند و برای دقت بیشتر، استفاده از فشارسنج توصیه می‌شود.

با درک بهتر از این مفاهیم، می‌توانید از منابع آبی موجود در ساختمان خود به بهترین نحو استفاده کنید و مشکلات مرتبط با فشار آب را به طور موثر حل کنید. همچنین، در صورت نیاز به مشاوره یا تعمیرات مرتبط با فشار آب، بهتر است با متخصصان این زمینه تماس بگیرید.

مقالات مرتبط:

به چه مقدار فشار آب در ساختمان نیاز داریم؟ُ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *